Το πρώτο βήμα για να εξοντώσεις ένα έθνος, είναι να διαγράψεις τη μνήμη του.Να καταστρέψεις τα βιβλία του, την κουλτούρα του, την ιστορία του.Μετά να βάλεις κάποιον να γράψει νέα βιβλία, να κατασκευάσει μια νέα παιδεία, να επινοήσει μια νέα ιστορία ...Δεν θα χρειαστεί πολύς καιρός για να αρχίσει αυτό το έθνος να ξεχνά ποιο είναι και ποιο ήταν.Ο υπόλοιπος κόσμος γύρω του θα το ξεχάσει ακόμα πιο γρήγορα».Δεν είναι κακό να μην αισθάνεται κανείς Έλληνας, όπως και να πιστεύει άκριτα, όπου αυτός θέλει, τόσα δισεκατομμύρια άνθρωποι άλλωστε το κάνουν αυτό, κακό είναι να διαστρεβλώνει την αλήθεια με ανύπαρκτες γνώσεις και ψεύδη!
”Το πολιτικό σύστημα θριαμβεύει επειδή είναι μια ενωμένη μειοψηφία που ενεργεί εναντίον μιας διαιρεμένης πλειοψηφίας.”
Τα κόμματα αντανακλούν κοινωνικές πραγματικότητες και ιδεολογικές αφετηρίες. Και μονάχα όταν η ίδια η κοινωνία τα απορρίψει, περνούν στην Ιστορία.
Σήμερα οι αριστεροί διατείνονται ότι όποιος είναι εναντίον των εκτρώσεων έχει «μεσαιωνικές» ή «σκοταδιστικές» αντιλήψεις, αλλά η ιστορία (που την θυμούνται επιλεκτικά) έρχεται να δείξει ότι ο «μεσαίωνας» μια χαρά ευημερούσε επί κομουνισμού και επί κυριαρχίας των διαφόρων "φωτισμένων" ηγετών του (και "πατερούληδων").
Αν και σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες στις οποίες επιβλήθηκε ο κομουνισμός, οι αμβλώσεις επιτρέπονταν κατόπιν αιτήματος ή λόγω κοινωνικοοικονομικών παραγόντων, υπήρχαν και κομμουνιστικές χώρες που διατήρησαν απαγορευτικούς νόμους εναντίον τους, ενώ τόσο η Σοβιετική Ένωση υπό τον Στάλιν όσο και η Ρουμανία υπό τον Τσαουσέσκου έλαβαν μέτρα για τον περιορισμό των αμβλώσεων.
Στην Αλβανία επί κυριαρχίας Χότζα, οι αμβλώσεις ήταν νόμιμες μόνο για να σωθεί η ζωή της μητέρας και η τιμωρία για μια γυναίκα που έκανε έκτρωση ήταν κοινωνική επίπληξη με την επανεκπαίδευση μέσω της εργασίας. Στην Σοβιετική Ένωση και σε άλλες κομμουνιστικές χώρες, επιβλήθηκε ο «φόρος ατεκνίας». Το καθεστώς του Στάλιν δημιούργησε το φόρο για να ενθαρρύνει την αναπαραγωγή και την αύξηση του πληθυσμού της Σοβιετικής Ένωσης. Ο φόρος παρέμεινε σε ισχύ μέχρι την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης.
Σοβιετική Ένωση
Το 1920 το καθεστώς των μπολσεβίκων νομιμοποίησε την άμβλωση, αλλά το 1933, κατά τη διάρκεια της σταλινικής εποχής, οι απόψεις για αυτό άλλαξαν, με την απαγόρευση να υφίσταται ξανά από το 1936 έως το 1955. Ο αριθμός των επίσημα καταγεγραμμένων αμβλώσεων έπεσε από τις 1,9 εκατομμύρια το 1935 στις 570.000 το 1937. Στις 23 Νοεμβρίου 1955, ο Νικήτα Χρουστσόφ νομιμοποίησε τις αμβλώσεις.
Ρουμανία
Πριν από το 1966, η Ρουμανία είχε τους πιο φιλελεύθερους νόμους για τις αμβλώσεις στην Ευρώπη. Ωστόσο, μετά την άνοδο της εξουσίας του Nicolae Ceauşescu, το «Διάταγμα 770» (Decreței 770) επέτρεπε την άμβλωση μόνο όταν επρόκειτο για να σωθεί η ζωή της μητέρας. Επιτρεπόταν επίσης σε γυναίκες άνω των 45 ετών ή γυναίκες με τέσσερα ή περισσότερα παιδιά. (Το 1974, η ηλικία μειώθηκε στα 40 και το 1986 αυξήθηκε και πάλι στα 45).
Ο στόχος της απαγόρευσης ήταν να δημιουργηθεί ένας μεγαλύτερος πληθυσμός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγαλύτερο εργατικό δυναμικό και ανάπτυξη προκειμένου να επιτευχθεί οικονομική ανεξαρτησία από τη Σοβιετική Ένωση.
Κατά τη διάρκεια αυτών των 23 ετών, γεννήθηκαν περισσότερα από 2 εκατομμύρια παιδιά. Το Διάταγμα 770 ήταν ένας από τους πρώτους νόμους που καταργήθηκαν αμέσως μετά τη δίκη και εκτέλεση του Ceausescu στις 25 Δεκεμβρίου 1989. Τον αμέσως επόμενο χρόνο έγιναν περισσότερες από 1 εκατομμύριο αμβλώσεις!
Σήμερα η Ρουμανία έχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά εκτρώσεων στην Ευρώπη με ένα ποσοστό περίπου 480 για κάθε 1.000 γεννήσεις, σύμφωνα με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας!
(Ψηλά στις εκτρώσεις βρίσκεται και η Μολδαβία, η Βουλγαρία και η Ρωσία). Αυτό είναι περίπου διπλάσιο από το ποσοστό των εκτρώσεων των Ηνωμένων Πολιτειών. Όσον αφορά την σχέση μεταξύ της άμβλωσης και του καρκίνου του μαστού, αν και δεν υπάρχει ομοφωνία μεταξύ των ειδικών, η Ρουμανία επί απαγόρευσης Τσαουσέσκου, είχε από τις χαμηλότερες συχνότητες νόσου στην Ευρώπη.
Σήμερα η συχνότητα του καρκίνου έχει διπλασιασθεί, από 25 περιστατικά ανά 100.000, στα 51 περιστατικά ανά 100,000 το έτος, και αποτελεί το 23% (από 7% που ήταν πριν) όλων των καρκίνων.
Όταν ήρθε στην εξουσία στα μέσα της δεκαετίας του '60, ο Τσαουσέσκου είχε όνειρα για μεγαλεία. Για να επιτύχει αυτά τα όνειρα, χρειαζόταν περισσότερους Ρουμάνους, αλλά την εποχή εκείνη ο ρυθμός γεννήσεων μειωνόταν. Έτσι ο Τσαουσέσκου εφάρμοσε το Διάταγμα 770, απαγορεύοντας τις εκτρώσεις για γυναίκες ηλικίας κάτω των 40 ετών, αλλά και την πώληση αντισυλληπτικών.
Αυτό μπορεί να ακούγεται καλό, αλλά ο Τσαουσέσκου δεν ανησυχούσε για τα αγέννητα μωρά ή για την ηθική της άμβλωσης.Απλά πίστευε ότι τα παιδιά ανήκαν στο κράτος.
«Το έμβρυο είναι ιδιοκτησία ολόκληρης της κοινωνίας», είπε. «Όποιος αποφεύγει να έχει παιδιά είναι ένας λιποτάκτης που εγκαταλείπει τους νόμους της εθνικής συνέχειας».
Ο Τσαουσέσκου ήθελε να επιλέξει τα υγιέστερα και τα πιο έξυπνα παιδιά για ελίτ κατάρτιση στις επιστήμες, τον αθλητισμό και τη μουσική. Απαιτούσε όλα τα παιδιά να συμμετέχουν σε πατριωτικές οργανώσεις νέων.Αυτά τα παιδιά έπρεπε να λατρεύουν τον Τσαουσέσκου.
Η Ρουμανία ήταν φτωχή και πολλές οικογένειες δεν είχαν χρήματα για προγεννητική φροντίδα. Το σύστημα έστειλε πολλά πρόωρα γεννημένα παιδιά στο θάνατο και παιδιά με αναπηρίες σε ορφανοτροφεία. Πολλά από τα παιδιά δεν ήταν στην πραγματικότητα ορφανά αλλά εστάλησαν εκεί από τους γονείς τους γιατί δεν μπορούσαν να τα θρέψουν.
Η κυβέρνηση χρησιμοποίησε την αστυνομία και τους εισαγγελείς για να επιβάλει το διάταγμα.Παρακολουθούσαν τις περιόδους των γυναικών και ανέκριναν εκείνες που δεν κατάφεραν να μείνουν έγκυες. Τα αποτελέσματα της πολιτικής ήταν άμεσα. Το έτος πριν από το διάταγμα, οι γυναίκες της Ρουμανίας είχαν 973.000 αμβλώσεις. Το επόμενο έτος, είχαν μόνο 206.000.
Οι γυναίκες εξακολουθούσαν να καταφεύγουν σε παράνομες αμβλώσεις, με αποτέλεσμα να έχουν μόνιμα ουλές ή να αφήνουν σε παράνομες κλινικές την τελευταία πνοή τους. Υπολογίζεται ότι πάνω από 9.000 γυναίκες έχασαν τη ζωή τους από το 1965 έως το 1989 λόγω επιπλοκών που προκλήθηκαν από παράνομες αμβλώσεις.
Το αποτέλεσμα της πολιτικής Τσαουσέσκου ήταν μια ξαφνική αύξηση του ποσοστού γεννήσεων από 14,3 ανά 1.000 άτομα το 1966 σε 27,4 ανά 1.000 το 1967, αν και υποχώρησε στο 14,3 το 1983.
Αρχικά, αυτή η γενεαλογική πολιτική ολοκληρώθηκε με υποχρεωτικούς γυναικολογικούς ελέγχους και ποινές για ανύπαντρες γυναίκες άνω των 25 ετών και για παντρεμένα ζευγάρια χωρίς παιδιά, ενώ από το 1977, σε όλα τα "άτεκνα άτομα", ανεξαρτήτως φύλου ή οικογενειακής κατάστασης, επιβάλλονταν πρόστιμο "από τους μισθούς τους, του οποίου το μέγεθος εξαρτιόταν από τον τομέα στον οποίο εργάζονταν.
Το κράτος επαινούσε την ανατροφή των παιδιών, η γυναίκα που γεννούσε παιδιά θεωρείτο μια «ηρωίδα» που πρόσφερε στην πατρίδα της πολλά παιδιά και για αυτό το καθεστώς απέδιδε επίσημες τιμές σε γυναίκες που έκαναν το καθήκον τους γεννώντας περισσότερα από τον απαιτούμενο αριθμό παιδιών. Επίσης η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση επαναπροσδιορίστηκε κυρίως στα οφέλη της μητρότητας. Οι πολιτικές απέναντι στους άγαμους ήταν σκληρές: τους έδιναν άθλιες κατοικίες και θεωρούνταν ακατάλληλοι πολίτες.
Εκτός από την απαγόρευση των αμβλώσεων, ο Ceauşescu προήγαγε επίσης τον πρόωρο γάμο (αμέσως μετά το τέλος του σχολείου), έκανε πολύ δύσκολο το διαζύγιο και ποινικοποίησε τη μοιχεία και την ομοφυλοφιλία με τον Ποινικό Κώδικα του 1969, ακόμη κι αν γινόταν ιδιωτικά και χωρίς «δημόσιο σκάνδαλο» όπως προέβλεπε ο προηγούμενος κώδικας.
Αλλά οι εθνικές φιλοδοξίες του Τσαουσέσκου συντρίφθηκαν στη δεκαετία του 1980, όταν η οικονομία βυθίστηκε. Ουρές για λίγο ψωμί δημιουργήθηκαν. Οι άνθρωποι πεινούσαν. Το 1989, μια βίαιη επανάσταση τερμάτισε την κυριαρχία του Τσαουσέσκου. Αυτός και η σύζυγός του συνελήφθησαν και καταδικάστηκαν σε θάνατο μετά από δίκη δύο ωρών, την Ημέρα των Χριστουγέννων το 1989.
Η νέα κυβέρνηση κατάργησε αμέσως το Διάταγμα 770. Η έκτρωση έγινε νόμιμη, φτηνή και κοινή. Ένα χρόνο αργότερα, οι γυναίκες της Ρουμανίας είχαν 1 εκατομμύριο εκτρώσεις ή τρεις φορές περισσότερες εκτρώσεις από τις γεννήσεις.
Σήμερα, το ποσοστό έχει μειωθεί, αλλά εξακολουθεί να είναι το υψηλότερο στην Ευρώπη.
ΦΩΤΟ: Οι "πατέρες" των "αντιμεσαιωνιστών" γεμάτοι δέος μπροστά στον εμπνευστή της "μεσαιωνικής" πολιτικής [από εδώ]
Φωτογραφία (διαβατηρίου) ο Έρνεστ Χέμινγουεϊ το 1923 περιοδικό «Ζωσιμάδες»
...γράφοντας» είναι οι τελευταίοι από αυτό που ήταν κάποτε η δόξα της Ελλάδας. Κι αυτό είναι το τέλος της δεύτερης πολιορκίας της Τροίας»
Ο ‘Ερνεστ Χέμινγουεϊ, είναι χωρίς αμφιβολία ένας από τους σημαντικότερους Αμερικανούς συγγραφείς του 20ου αιώνα. Τα πολλά ενδιαφέροντα και οι πνευματικές ανησυχίες του τον οδήγησαν από τις ΗΠΑ στην Ευρώπη, την Μέση Ανατολή, την Αφρική και την Κούβα όπου θα περάσει μία μεγάλη περίοδο της ζωής του.
Ταξιδεύοντας ο Χέμινγουεϊ θα βρεθεί στο επίκεντρο σημαντικών γεγονότων της εποχής του όπως ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος , ο Ελληνοτουρκικός Πόλεμος του 1922 και ο Ισπανικός Εμφύλιος Πόλεμος.
Οι πνευματικές ανησυχίες του και οι εμπειρίες του τον καθοδηγούσαν στις συγγραφικές επιλογές του που εκφράστηκαν στο τεράστιο λογοτεχνικό του έργο ανάμεσα στο οποίο συγκαταλέγονται και τα περισσότερο γνωστά βιβλία του « Αποχαιρετισμός στα Όπλα», « Για ποιόν Κτυπά η Καμπάνα», και « Ο Γέρος και η Θάλασσα». Για την τεράστια συμβολή του στη λογοτεχνία ο Χέμινγουεϊ θα τιμηθεί πρώτα με το βραβείο «Πούλιτζερ» και στη συνέχεια με το βραβείο «Νόμπελ Λογοτεχνίας».
Αν και η βαθύτερη επιθυμία του ήταν πάντα η ενασχόληση με την λογοτεχνία, πριν αφιερωθεί ολοκληρωτικά σε αυτήν , ο Χέμινγουεϊ θα περάσει μία περίοδο της ζωής του εργαζόμενος ως δημοσιογράφος.
Η περίοδος αυτή θα αρχίσει στην ουσία, από τα μαθητικά του χρόνια όταν η καθηγήτρια των Αγγλικών θα τον πείσει να ασχοληθεί με την μαθητική εφημερίδα του σχολείου « The Trapeze», και θα συνεχιστεί, όταν αποφοιτήσει από το σχολείο στην εφημερίδα «The Kansas City Star», όπου θα προσληφθεί μετά από παρέμβαση του θείου του στον φίλο του και διευθυντή της εφημερίδας.
Μετά την συμμετοχή του ως τραυματιοφορέα στο μέτωπο της Ιταλίας στη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου και την επιστροφή του στις ΗΠΑ ,θα προσληφθεί στην Καναδική εφημερίδα « The Toronto Star» μετά από πρόταση στη διοίκηση της εφημερίδας οικογενειακών φίλων για τους οποίους ο νεαρός τότε Χέμινγουεϊ διεκπεραίωνε κάποιες καθημερινές εργασίες.
Η θέση στην Καναδική εφημερίδα θα αποβεί καθοριστικής σημασίας στη ζωή και την μετέπειτα συγγραφική σταδιοδρομία του ‘Ερνεστ Χέμινγουεϊ. Και τούτο γιατί αφενός ο τρόπος λειτουργίας της εφημερίδας και η φιλοσοφία της σύμφωνα με την οποία δημοσίευε θέματα που ήταν σχετικά με τα ενδιαφέροντα τους, του επέτρεψαν ασχοληθεί με πολλά και διαφορετικά θέματα πράγμα που ταίριαζε πολύ στην προσωπικότητα του, αφετέρου μετά από μία συζήτηση με έναν από τους αρχισυντάκτες της εφημερίδας θα γίνει ο πρώτος ανταποκριτής της εφημερίδας στην Ευρώπη και πιο συγκεκριμένα στο Παρίσι.
Από εκεί μετά από οδηγίες του διευθυντή σύνταξης της εφημερίδας θα μεταβεί το Σεπτέμβριο του 1922 στην Κωνσταντινούπολη προκειμένου να καλύψει τον Ελληνοτουρκικό πόλεμο που είχε ήδη ξεσπάσει από τον Αύγουστο της ίδιας χρονιάς.
Το Γ΄ Σώμα Στρατού στη Ραιδεστό (τέλη Σεπτεμβρίου 1922)
Ο Χέμινγουεϊ θα φθάσει στην Κωνσταντινούπολη με το φημισμένο τραίνο «The Orient Express» και θα καταλύσει στο ξενοδοχείο » Λονδίνο » (Hotel Londres)που βρισκόταν ακριβώς απέναντι από το επίσης φημισμένο ξενοδοχείο της εποχής » Πέρα Παλλάς Hotel». Ο Χέμινγουεϊ θα απολαμβάνει το ποτό του στο «Orient μπαρ» του ξενοδοχείου Πέρα Παλλάς, το οποίο αναφέρει και στο έργο του » Τα Χιόνια του Κιλιμάντζαρο» όπου γνωρίζεται με πολλούς από τους στρατιωτικούς θαμώνες με τους οποίους συζητά τις πολεμικές και διπλωματικές εξελίξεις.
Ο Χέμινγουεϊ θα στείλει συνολικά 20 ανταποκρίσεις , την πρώτη στις 30 Σεπτεμβρίου του 1922 με τίτλο « Οι Βρετανοί αρκετά ισχυροί για να σώσουν την Κωνσταντινούπολη» από τη Σόφια λίγο πριν την άφιξη του στην Τουρκία και την τελευταία πάλι από τη Βουλγαρία με τίτλο « Η Πομπή των Προσφύγων Σκηνή Φρίκης».
Στην έκδοση της 20ής Οκτωβρίου 1922, της εφημερίδας γράφει: «Ο άντρας σκεπάζει με μια κουβέρτα την ετοιμόγεννη γυναίκα του πάνω στον αραμπά για την προφυλάξει από τη βροχή. Εκείνη είναι το μόνο πρόσωπο που βγάζει κάποιους ήχους (από τους πόνους της γέννας). Η μικρή κόρη τους την κοιτάζει με τρόμο και βάζει τα κλάματα. Και η πομπή προχωρά.Δεν ξέρω πόσο χρόνο θα πάρει αυτό το γράμμα να φτάσει στο Τορόντο, αλλά όταν εσείς οι αναγνώστες της Σταρ το διαβάσετε να είστε σίγουροι ότι η ίδια τρομακτική, βάναυση πορεία ενός λαού που ξεριζώθηκε από τον τόπο του θα συνεχίζει να τρεκλίζει στον ατέλειωτο λασπωμένο δρόμο προς τη Μακεδονία».
Οι εκπρόσωποι των Μεγάλων Δυνάμεων στην παραλία των Μουδανιών
Οι ανταποκρίσεις αυτές αποτελούν μερικά από τα καλύτερα διαπλαστικά κείμενα του, τα οποία διδάσκονται στα πανεπιστήμια στους φοιτητές της αγγλικής φιλολογίας είναι αριστουργήματα και είχαν ως αποτέλεσμα τη διαμόρφωση του νέου τρόπου γραφής που υιοθέτησε ο ‘Ερνεστ Χέμινγουεϊ και που έγινε εμφανές στην συλλογή διηγημάτων που δημοσιεύθηκε με τον τίτλο «Στον Καιρό μας» ( In Our Time) τo 1924 στην οποία περιλαμβάνεται και το δοκίμιο « Στην Προκυμαία της Σμύρνης» (On the Quai in Smyrna) που αναφέρεται στις σπαραξικάρδιες όπως τις χαρακτηρίζει σκηνές με τις κραυγές απόγνωσης των Ελλήνων που έφθαναν στην αποβάθρα του λιμανιού της Σμύρνης, προσπαθώντας να διαφύγουν και να διασωθούν από την θηριωδία των στρατιωτών του Κεμάλ. Το χειρότερο, γράφει,» ήταν οι γυναίκες με τα νεκρά παιδιά. Δε μπορούσαμε να τις πείσουμε να μας δώσουν τα πεθαμένα παιδιά τους. Είχαν τα παιδιά τους, νεκρά ακόμα και έξι μέρες, αλλά δεν τα εγκατέλειπαν. Δε μπορούσαμε να κάνουμε τίποτα. Τελικά έπρεπε να τους τα πάρουμε με τη βία».
Και συνεχίζει δραματικά,«είχαμε ρητές εντολές να μην επέμβουμε, να μη βοηθήσουμε. Το πλοίο μας είχε τόση δύναμη που θα μπορούσαμε να βομβαρδίσουμε όλη τη Σμύρνη και να σταματήσουμε το μακελειό, αλλά η εντολή ήταν να μην κάνουμε τίποτα. Το παράξενο ήταν, είπε [ο υποτιθέμενος αξιωματούχος του αμερικάνικου πολεμικού που διηγείται την ιστορία], πώς ούρλιαζαν κάθε νύχτα τα μεσάνυχτα. Δεν ξέρω γιατί ούρλιαζαν αυτή την ώρα. Ήμασταν στο λιμάνι κι αυτές στην προκυμαία και τα μεσάνυχτα άρχιζαν να ουρλιάζουν. Στρέφαμε πάνω τους τους προβολείς και κι αυτές τότε σταματούσαν…».
Μετά την κάλυψη των εργασιών της διάσκεψης που είχε ως αποτέλεσμα την σύναψη της ανακωχής των Μουδανιών , στις 11 Οκτωβρίου ο Χέμινγουεϊ θα κατευθυνθεί στην Αδριανούπολη όπου θα παρατηρήσει την πορεία των προσφύγων από τα Τουρκικά εδάφη στη Θράκη.
Ως πολεμικός ανταποκριτής είναι σαφής. Γνωρίζει πολύ καλά πως 1.250.000 Έλληνες διώχτηκαν από τα σπίτια τους με την ανταλλαγή των πληθυσμών: «Ό,τι και να πει κανείς για το πρόβλημα των προσφύγων στην Ελλάδα δεν πρόκειται να είναι υπερβολή. Ένα φτωχό κράτος με μόλις 4 εκατομμύρια πληθυσμό πρέπει να φροντίσει για άλλο ένα τρίτο των κατοίκων. Και τα σπίτια που άφησαν οι Μουσουλμάνοι που έφυγαν δεν επαρκούν σε τίποτα, χώρια η διαφορά στο επίπεδο κουλτούρας που είχαν συνηθίσει οι Έλληνες στην Κωνσταντινούπολη».
Σε άλλη ανταπόκρισή του στη «Σταρ» γράφει:
«Βρίσκομαι σε ένα άνετο τρένο, αλλά με τη φρίκη της εκκένωσης της Θράκης όλα μου φαίνονται απίστευτα. Έστειλα τηλεγράφημα στη «Σταρ»» από την Αδριανούπολη. Δεν χρειάζεται να το επαναλάβω. Η εκκένωση συνεχίζεται…
Ψιχάλιζε.
Στην άκρη του λασπόδρομου έβλεπα την ατέλειωτη πορεία της ανθρωποθάλασσας να κινείται αργά στην Αδριανούπολη και μετά να χωρίζεται σ’ αυτούς που πήγαιναν στη Δυτική Θράκη και τη Μακεδονία. Δε μπορούσα να βγάλω από το νου μου τους άμοιρους ανθρώπους που βρίσκονταν στην πομπή γιατί είχα δει τρομερά πράγματα σε μια μόνο μέρα.
Η Ανακωχή των Μουδανιών στον αμερικανικό Τύπο
Η ξενοδόχισσα προσπάθησε να με παρηγορήσει με μια τρομερή τούρκικη παροιμία: «Δε φταίει μόνο το τσεκούρι, φταίει και το δέντρο». (Toronto Star, 14 Νοέμβρη 1922) «Η υποχώρηση του ελληνικού στρατού ήταν μια θλιβερή υπόθεση, αλλά δε χρειάζεται να κατηγορούμε γι’ αυτό τον απλό Έλληνα φαντάρο. Ακόμα και όταν γινόταν εκκενώσεις περιοχών οι Έλληνες δρούσαν ως πραγματικοί στρατιώτες. Ο Κεμάλ θα είχε μεγάλο πρόβλημα αν ήταν να τους αντιμετωπίσει στη Θράκη.»
Ο λοχαγός Wittal του Ινδικού Ιππικού, που βρισκόταν στην Ανατόλια ως παρατηρητής κατά τη διάρκεια του πολέμου των Ελλήνων με τον Κεμάλ, μου είπε: «Οι Έλληνες στρατιώτες ήταν μαχητές πρώτης κατηγορίας. Οι αξιωματικοί τους ήταν άριστοι… Θα μπορούσαν να έχουν καταλάβει την Άγκυρα και να τελειώσουν τον πόλεμο αν δεν είχαν προδοθεί».
Και τελειώνει τη δραματική αφήγησή του με μια πρόταση που θα την έγραφε μόνο ένας πραγματικά μεγάλος νομπελίστας συγγραφέας σαν αυτόν: «Όλη μέρα περνούν δίπλα μου, λεροί, εξαντλημένοι, αξύριστοι, ανεμοδαρμένοι στρατιώτες που βαδίζουν στη γκρίζα γυμνή ύπαιθρο της Θράκης. Χωρίς μπάντες, χωρίς (ανθρωπιστικές) οργανώσεις να τους ανακουφίσουν, χωρίς τόπο να ξαποστάσουν, παρά γεμάτοι ψείρες, με βρώμικες κουβέρτες και κουνούπια όλη τη νύχτα. Είναι οι τελευταίοι από αυτό που ήταν κάποτε η δόξα της Ελλάδας. Κι αυτό είναι το τέλος της δεύτερης πολιορκίας της Τροίας» (Toronto Star, 3 Νοεμβρίου 1922).
Σε ένα από τελευταία του άρθρα από την Τουρκία στην Τορόντο Σταρ γράφει: «Ποιος θα θρέψει τόσο πληθυσμό; Κανένας δεν το ξέρει και μέσα στα επόμενα χρόνια ο χριστιανικός κόσμος θα ακούει μια σπαρακτική κραυγή που ελπίζω να φτάσει και ως τον Καναδά:
Μην ξεχνάτε τους Έλληνες!»
Αυτά ήταν τα λόγια ενός, από τη φύση του σκληραγωγημένου πολεμικού ανταποκριτή και σπουδαίου συγγραφέα, ο οποίος όμως δεν μπόρεσε να μη συγκινηθεί με τόσο ανθρώπινο πόνο και τέτοιο ξεριζωμό.
Στη συνέχεια μετά από έναν σύντομο σταθμό στο Παρίσι , έφθασε στη Λωζάννη για να καλύψει την ομώνυμη Συνδιάσκεψη, η οποία έβαλε τέλος στις Ελληνοτουρκικές διαφορές της περιόδου.
Από τη Λωζάννη ο ‘Ερνεστ Χέμινγουεϊ θα στείλει ορισμένες ανταποκρίσεις σχετικά με τις διπλωματικές διεργασίες και τις διευθετήσεις, όπως επίσης και για τα πρόσωπα που είχαν καθοριστικό ρόλο στην τελική έκβαση της Συνδιάσκεψης.
Θα ξεκινήσουμε με έναν χάρτη, που δείχνει την τουρκική τραγωδία στο Αιγαίο Αρχιπέλαγος. Ο παρακάτω χάρτης δείχνει την ΑΟΖ της Ελλάδας με αιγιαλίτιδα ζώνη 6 ναυτικά μίλια. Εάν ο χάρτης αυτός είχε σχεδιασθεί με αιγιαλίτιδα ζώνη 12 μίλια, θα ήταν ακριβώς ο ίδιος! Πρέπει εδώ να εξηγήσουμε το εύρος της ΑΟΖ για να κατανοήσουμε γιατί η ΑΟΖ της Ελλάδας δεν αλλάζει σε σχέση με το εύρος της αιγιαλίτιδας ζώνης.
Συγκεκριμένα, στο άρθρο 57 για το εύρος της ΑΟΖ, η UNCLOS ορίζει ότι η ΑΟΖ δεν εκτείνεται πέραν των 200 ναυτικών μιλίων από τις γραμμές βάσης από τις οποίες μετράται το εύρος της χωρικής θάλασσας. Το άρθρο 57 ορίζει ότι η ΑΟΖ δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 200 μίλια από τις γραμμές βάσης, από τις οποίες μετράται το πλάτος της αιγιαλίτιδας ζώνης.
Αυτό σημαίνει ότι το μέγιστο πλάτος της ΑΟΖ μπορεί να είναι 200 μίλια, χωρίς όμως το πλάτος αυτό να είναι υποχρεωτικό για όλα τα παράκτια κράτη που δικαιούνται ΑΟΖ. Μέχρι τώρα, όλα τα κράτη που διαθέτουν ΑΟΖ έχουν επιλέξει τα 200 μίλια ως μέγιστο πλάτος, από το οποίο πρέπει βέβαια να αφαιρεθεί το πλάτος της αιγιαλίτιδας ζώνης.
Έτσι, η Σιγκαπούρη με αιγιαλίτιδα ζώνη 3 μίλια, διαθέτει ΑΟΖ 197 μιλίων, οι ΗΠΑ που έχουν αιγιαλίτιδα ζώνη 12 μιλίων, διαθέτουν ΑΟΖ 188 μιλίων και η Ελλάδα με αιγιαλίτιδα ζώνη 6 μιλίων διαθέτει ΑΟΖ 194 μιλίων. Εάν η Ελλάδα είχε αιγιαλίτιδα ζώνη 12 μιλίων, τότε η ΑΟΖ της θα εκτείνονταν σε 188 μίλια. Το πλάτος της ελληνικής ΑΟΖ και όλων των κρατών της Μεσογείου δεν μπορεί να φτάσει τα 200 μίλια, διότι το μήκος και τα πλάτος της Μεσογείου είναι περιορισμένο.
Τα κέρδη που μπορούν να προκύψουν από τη δημιουργία ΑΟΖ μπορεί να είναι σημαντικά, αν π.χ. ένα πολύ μικρό κατοικήσιμο νησί βρίσκεται στρατηγικά τοποθετημένο σε απόσταση πέραν των 400 μιλίων από οποιαδήποτε γειτονική χώρα. Τέτοιου είδους περιπτώσεις παρουσιάζονται κυρίως στον Ειρηνικό Ωκεανό, αλλά και στον Ατλαντικό. Η Γαλλία έχει την δεύτερη στον κόσμο ΑΟΖ, μετά τις ΗΠΑ, διότι κατέχει νησιά στον Ειρηνικό Ωκεανό. Στον Νότιο Ειρηνικό ένα νησιωτικό κράτος, το Κιριμπάτι (πληθυσμός 60.000), που παλαιότερα είχε την ονομασία Νησιά του Γκίλμπερτ, διαθέτει σήμερα ΑΟΖ 770.000 τετραγωνικών μιλίων!
Αιγιαλίτιδα ζώνη
Η Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) αναφέρει για την αιγιαλίτιδα ζώνη (ή χωρικά ύδατα ή χωρική θάλασσα):
Άρθρο 2: Νομικό καθεστώς της αιγιαλίτιδας ζώνης, του υπερκειμένου εναερίου χώρου, του βυθού και του υπεδάφους της.
1. Η κυριαρχία ενός παράκτιου κράτους εκτείνεται, πέραν από την ηπειρωτική του επικράτεια και τα εσωτερικά του ύδατα και, στην περίπτωση αρχιπελαγικού κράτους, πέραν από τα αρχιπελαγικά του ύδατα, στην παρακείμενη θαλάσσια ζώνη που ορίζεται ως αιγιαλίτιδα ζώνη.
2. Η κυριαρχία αυτή εκτείνεται και στον εναέριο χώρο πάνω από την αιγιαλίτιδα ζώνη, καθώς και στο βυθό και υπέδαφός της.
3. Η κυριαρχία στην αιγιαλίτιδα ζώνη ασκείται σύμφωνα με την παρούσα σύμβαση και τους άλλους κανόνες του διεθνούς δικαίου.
ΤΜΗΜΑ 2
Όρια της αιγιαλίτιδας ζώνης
Άρθρο 3.Εύρος της αιγιαλίτιδας ζώνης
Κάθε κράτος έχει το δικαίωμα να καθορίσει το εύρος της αιγιαλίτιδας ζώνης του. Το πλάτος της αιγιαλίτιδας ζώνης δεν υπερβαίνει τα δώδεκα ναυτικά μίλια και μετράται από τις γραμμές βάσης που καθορίζονται σύμφωνα με την παρούσα σύμβαση.
Άρθρο 4.Εξωτερικό όριο της αιγιαλίτιδας ζώνης
Το εξωτερικό όριο της αιγιαλίτιδας ζώνης είναι η γραμμή της οποίας κάθε σημείο απέχει από το πλησιέστερο σημείο της γραμμής βάσης απόσταση ίση προς το πλάτος της αιγιαλίτιδας ζώνης.
Άρθρο 5:Φυσική ακτογραμμή
Πλην αντιθέτου διατάξεως της παρούσας Σύμβασης, η φυσική γραμμή βάσης, από την οποία μετράται το πλάτος της αιγιαλίτιδας ζώνης είναι η γραμμή της κατωτάτης ρηχίας κατά μήκος της ακτής, όπως αυτή προσδιορίζεται στους ναυτικούς χάρτες μεγάλης κλίμακας που είναι επίσημα αναγνωρισμένοι από το παράκτιο κράτος. Η Ελλάδα, μέχρι σήμερα, δεν έχει δημοσιεύσει ούτε ένα χάρτη που να δείχνει τις θαλάσσιες ζώνες της. Αντίθετα, η Τουρκία έχει δημοσιεύσει δεκάδες τέτοιους χάρτες.
Δεν θα πάμε ποτέ στη Χάγη
Έχει πλέον αρχίσει να διαφαίνεται ότι η θέση της Ελλάδας στο θέμα της Χάγης είναι ξεκάθαρη.
Προσφεύγουμε στην Χάγη, έχοντας υπογράψει ένα συνυποσχετικό με την Τουρκία μόνο για οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο και για τίποτε άλλο. Η πιθανότητα όμως η Τουρκία να υπογράψει ένα τέτοιο συνυποσχετικό είναι απειροελάχιστη, για να μην πω μηδενική. Κάτω από αυτούς τους όρους η προσφυγή στην Χάγη αποτελεί πλέον μια ακαδημαϊκή συζήτηση χωρίς καμία αξία.
Εάν, όμως, οι Τούρκοι καταλήξουν στην Χάγη είτε κερδίσουν είτε χάσουν, δεν πρόκειται να αποδεχτούν την απόφαση, όπως ακριβώς έπραξαν και οι Κινέζοι πριν τρία χρόνια. Οι Κινέζοι δεν την αποδέχτηκαν, διότι έχασαν. Οι Τούρκοι δεν θα την αποδεχτούν, ακόμη και αν κερδίσουν! Η σημερινή νεοοθωμανική Τουρκία (ο λαός της, ο στρατός της, το πολιτικό κατεστημένο) δεν μπορεί να επιβιώσει έχοντας απέναντι της το κράτος που θεωρεί ως τον μεγαλύτερο αντίπαλο της να ζει ειρηνικά μαζί του.
Τέλος, αξίζει να αναφερθούμε σε ένα σχόλιο του Γιάννη Πρετεντέρη, στις 29 Δεκεμβρίου 2019, στο ΒΗΜΑ της Κυριακής: «Παρότι όλοι ομνύουν στην ανάγκη διαλόγου με την Τουρκία, είναι προφανές ότι μάλλον ομνύουν από κεκτημένη ταχύτητα. Υποθέτω ότι κανείς δεν διατηρεί την ψευδαίσθηση πως τα προβλήματα που υπήρχαν, υπάρχουν και θα υπάρχουν με την Τουρκία έχουν πιθανότητες να επιλυθούν με διάλογο και Διεθνές Δίκαιο. Ούτε μια στο εκατομμύριο! Και γι’ αυτό οι κουβέντες για την Χάγη είναι καλές για να δείχνουν ότι δεν φοβόμαστε ούτε τον διάλογο ούτε το δίκαιο. Αλλά προφανώς είναι ανερμάτιστες κι άνευ σημασίας».
Καρυώτης Θόδωρος
Ο Θεόδωρος Καρυώτης είναι ομότιμος καθηγητής οικονομικών του Πανεπιστημιακού Συστήματος Μέρυλαντ, ΗΠΑ. Διετέλεσε οικονομικός σύμβουλος της πρώτης κυβέρνησης το Ανδρέα Παπανδρέου στην Πρεσβεία της Ουάσιγκτον και ήταν μέλος της ελληνικής αντιπροσωπείας στην Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας. Θεωρείται ειδικός στο θέμα της ΑΟΖ κα έχει γράψει άρθρα και βιβλία στα αγγλικά και ελληνικά για αυτό το θέμα.
Θεωρείται από τις πιό μεγάλες αναμετρήσεις στα οδυνειρά χρόνια της κομμουνιστικής ανταρσίας των ετών 1946 – 1949.
Είναι αναμφισβήτητα η κρισιμότερη γιατί απέδειξε ότι το Έθνος ξέρει να απαντά με πυγμή σε όσους το επιβουλεύονται.
Ιστορικό πλαίσιο πριν την μάχη
Γνωστή είναι η διαχρονική θέση του διεθνούς κομμουνισμού για την αρπαγή της Μακεδονίας και της Θράκης. Και είναι επίσης γνωστή η αμέριστη σύμπραξη των εγχώριων προδοτών του ανθελληνικού κομμ. κόμματος.
Από τη δεκαετία ακόμα του ’20 οι θέσεις τους στον Ριζοσπάστη ήταν ξεκάθαρες: Απόσχιση και ανεξαρτησία Μακεδονίας – Θράκης.
Ο συμμοριτοπόλεμος, ο «Τρίτος Γύρος» της κομμουνιστικής ανταρσίας, ξεκίνησε στις 31 Μαρτίου 1946, με επίθεση συμμοριτών στον Σταθμό Χωροφυλακής Λιτοχώρου. Επρόκειτο για την πιο οργανωμένη επιδρομή του σλαβισμού για την υποδούλωση της Μακεδονίας και της Θράκης μας.
Ασφαλώς, δεν υπήρχε περίπτωση το ΚΚΕ να ξεκινήσει τον συμμοριτοπόλεμο χωρίς, όχι απλώς και μόνον την άδεια, αλλά και την εντολή του «Μεγάλου Στάλιν».
Τον Απρίλιο του 1947, ο Ζαχαριάδης συναντάται με τον Τίτο, στο Βελιγράδι, και συμφωνούν στη δημιουργία χωριστού κράτους στη Βόρεια Ελλάδα. Αυτός ήταν ουσιαστικά και ο σκοπός της εξέγερσης του ΔΣΕ. Στο μνημόνιο μεταξύ Ζαχαριάδη-Τίτο αναφέρεται στην παράγραφο 4: Το πιο νευραλγικό και ασθενικό για το μοναρχοφασισμό σημείο από κοινωνική, οικονομική, πολιτική, εθνική, στρατιωτική και γεωγραφική άποψη είναι η Βόρεια Ελλάδα, δηλαδή, κυρίως η ελληνική Μακεδονία και Θράκη. Αντίθετα για το ΔΣΕ εδώ συγκεντρώνονται οι πιο ευνοϊκές προϋποθέσεις. Ουσιαστική σημασία έχει εδώ το γεγονός ότι ο ΔΣΕ διαθέτει πρωτοβουλία στο διάλεγμα του σημείου όπου θα χτυπήσει.
Το 1947 ήταν πλέον τόσο σαφής ο στόχος που και το πόρισμα της Ειδικής Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών στον ΟΗΕ (23/5/1947) ανέφερε: «Επί τη βάσει των γεγονότων, τα οποία διεπίστωσεν η ιδία η Επιτροπή, κατέληξεν εις το συμπέρασμα, ότι η Γιουγκοσλαβία και εις μικροτέραν έκτασιν αι Αλβανία και Βουλγαρία υποστηρίζουν τον συμμοριακόν πόλεμον εν Ελλάδι. Οι βόρειοι γείτονες της Ελλάδος επιχειρούν να δημιουργήσουν και να υποδαυλίσουν αυτονομιστικήν κίνησιν εν Μακεδονία με σκοπόν την τελικήν απόσπασιν της Μακεδονίας από την Ελλάδα…».
Το καλοκαίρι του ’47, το ΚΚΕ δεν έκρυβε τις προθέσεις του. Ήδη τον Ιούνιο στο Στρασβούργο, ο Μιλτιάδης Πορφυρογένης έκανε λόγο για «[…] τη δημιουργία μιας λεύτερης δημοκρατικής Ελλάδας με δική της κυβέρνηση και με δική της κρατική υπόσταση…».
Όλα αυτά έγιναν ακόμη ξεκάθαρα με τη συμφωνία του Μπλέντ, τον Αύγουστο του ίδιου έτους. Οι Έλληνες κομουνιστές συναντήθηκαν στη γιουγκοσλαβική πόλη μαζί με στελέχη των Γενικών Επιτελείων Γιουγκοσλαβίας, Βουλγαρίας, Αλβανίας και με Σοβιετικούς αξιωματικούς και αποφάσισαν την παροχή βοήθειας προς τις δυνάμεις του ΔΣΕ, με διακύβευμα την Ελληνική Μακεδονία.
Αργότερα ο Τίτο έγραψε για τη συμφωνία του Μπλέντ:
«Καταλήξαμε στη Συμφωνία του Μπλέντ, για να εξοφλήσουμε κάθε σχέση με το παρελθόν και να λύσουμε το Μακεδονικό ζήτημα με τρόπο ορθόδοξα μαρξιστικό. Διακηρύξαμε ότι οι λαοί της Μακεδονίας του Βαρδάρη, του Πιρίν και του Αιγαίου έπρεπε να αποκτήσουν το δικαίωμα της αυτοδιάθεσής τους».
Στην 3η Ολομέλεια του ΚΚΕ που έγινε στη Γιουγκοσλαβία στις 11 και 12 Σεπτεμβρίου 1947, διαπιστώθηκε ότι είχαν ωριμάσει οι συνθήκες για τη δημιουργία «ελεύθερης δημοκρατικής περιοχής». Και τονίζεται ότι «συμπαγής και εκτεταμένη Ελεύθερη Ελλάδα, με δική της κυβέρνηση είναι το πρώτο βήμα για να σωθεί η Ελλάδα, η ακεραιότητα, η ανεξαρτησία της, η δημοκρατία».
Τον ίδιο μήνα δηλαδή Σεπτέμβριο του 1947, ο Μάρκος Βαφειάδης ήρθε στα Τίρανα και συναντήθηκε με τον Ενβερ Χοτζα. Την συνάντηση περιγράφει ο πρώην, επί Χότζα, αρχηγός των μυστικών υπηρεσιών της Αλβανίας Μουφτάρ Τάρε, στις αναμνήσεις του που δημοσίευσε το 2003 η εφημερίδα των Τιράνων Γκαζέτα Σκιπτάρε. Επί τόπου ο Ενβερ Χότζα έδωσε εντολή στο Νάκο Σπύρο να ανοίξουν μερικά ορεινά νοσοκομεία όπως στην περιοχή Voskopoje και Devoll περιοχές που βρισκόταν πολύ κοντά στα ελληνοαλβανικά σύνορα όπου θα νοσηλεύονταν οι έλληνες μαχητές του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, στρατιώτες και αξιωματικοί.
Το Ελληνικό κράτος δεν είχε αντιληφθεί το μέγεθος του κινδύνου. Μία μεγάλη καμπάνα αφύπνισης για όλους θα είναι η μάχη της Κόνιτσας. Η πόλη ήταν από ετών στόχος των συμμοριτών.
Στην πόλη, το 1944, η ΠΕΕΑ ίδρυσε και λειτούργησε Παιδαγωγικό Φροντιστήριο. Στο Φροντιστήριο αυτό οι Ελληνες Ελασίτες εκπαιδευτικοί διδάσκονταν τις νέες αρχές της παιδαγωγικής επιστήμης και ψυχολογίας, που στηρίζονταν στην επεξεργασία των Ελλήνων (και όχι μόνο) μαρξιστών πάνω στο διαλεκτικό υλισμό.
Στις 23 Δεκεμβρίου 1947 ιδρύεται η «Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση».
Την επομένη στις 24, από τον ραδιοφωνικό σταθμό «Ελεύθερη Ελλάδα» των συμμοριτών στην Γιουγκοσλαβία, ανακοινώνεται ο σχηματισμός της, με «πρωθυπουργό» τον Μάρκο Βαφειάδη και «υπουργούς» γνωστούς κομμουνιστές και τον καθηγητή Πέτρο Κόκκαλη.
Στο διάγγελμα προς τον Ελληνικό λαό, δεν λείπει φυσικά η ξεκάθαρη θέση του κομμουνισμού: “ Η αναγνώριση πλέριας ισοτιμίας στις εθνικές μειονότητες και του δικαιώματος της ελεύθερης εθνικής τους ανάπτυξης. ”
Η Ελλάδα βρέθηκε με την πλάτη στον τοίχο. Αν η κυβέρνηση του Ζαχαριάδη αναγνωριζόταν, η Ελλάδα κινδύνευε να βρεθεί σε εμπόλεμη κατάσταση με τους βόρειους γείτονές της, με απρόβλεπτες συνέπειες.
Η μάχη
Ξημερώνουν Χριστούγεννα στην Κόνιτσα με τσουχτερό κρύο. Έξι το πρωί και οι καμπάνες των εκκλησιών σημαίνουν τον όρθρο, χαιρετίζοντας με τις χαρμόσυνες κωδωνοκρουσίες την ημέρα.
Ταυτόχρονα ακούσθηκαν να πέφτουν βλήματα από βαρείς όλμους στα υψώματα της πόλης. Για μια στιγμή κανενός το μυαλό δεν πήγε σε επίθεση. Πέσανε έξι βλήματα όλμων και ύστερα μεσολάβησε ένα μικρό διάστημα ησυχίας. Μα ύστερα το κακό συνεχίστηκε χωρίς καμιά απολύτως διακοπή, έως τις εφτά.
Την Κόνιτσα υπερασπίζονταν η 75 Ταξιαρχία (που είχε λάβει μέρος στη μάχη του Μετσόβου) του Εθνικού Στρατού, υπό τον Συν/ρχη Δόβα Κωνσταντίνο με δύναμη μόνο δύο (2) Τάγματα Πεζικού, το 582 Τ.Π. και το 584 Τ.Π.
Τα δύο τάγματα είχανε, απλώσει τμήματα της δυνάμεώς τους στα πιο επικίνδυνα σημεία γύρω από την Κόνιτσα, όπου από τον Αύγουστο είχανε γίνει γύρω-γύρω χαρακώματα, είχανε φτιάσει ναρκοπέδια κι ακόμα Σταθμούς Διοικήσεως ωχυρωμένους, για περίπτωση εισβολής και επιθέσεως εναντίον της.
Το 582 Τ.Π. κατείχε το ύψωμα Προφήτης Ηλίας που δεσπόζει της Κόνιτσας, πλην ενός Λόχου, του 3ου, που φρουρούσε τη Γέφυρα του Μπουραζανίου.
Οι Λόχοι του 584 Τάγματος Πεζικού κρατούσαν τον Προφήτη Ηλία Εξοχής, το ύψωμα 915 και ένα άλλο ανώνυμο ύψωμα νοτιοδυτικά του Προφήτη Ηλία.
Επίσης στην πόλη ευρίσκονταν ένα ενισχυμένο τάγμα χωροφυλακής και ΜΑΥ και τέσσερα πεδινά πυροβόλα.
Μικρότερα τμήματα είχαν απλωθεί νοτίως και δυτικά της πόλης. Μια μικρή δύναμη από ΜΑΥ, φρουρούσε κάθε βράδυ στην Κάτω Κόνιτσα κοντά στη γέφυρα του Αώου για κάθε ενδεχόμενο.
Κανένας δεν είχε υποψιαστεί πως μπορούσε τέτοια μέρα να συμβεί κανένα απρόοπτο. Την παραμονή των Χριστουγέννων, μόνον ο Διοικητής του 584 Τάγματος Πεζικού Αντισυνταγματάρχης (ΠΖ) Παλλαντάς Γεώργιος που είχε ανέβει στο ύψωμα 915 και στον Προφήτη Ηλία Εξοχής για επιθεώρηση, σαν να τον έσπρωχνε κάποιο μυστικό προαίσθημα, μάζεψε τους αξιωματικούς του και τους είπε δύο λόγια:
“Δεν ξέρω τι μπορεί να συμβεί από ώρα σε ώρα. Να έχετε όμως υπόψη σας, πως πρώτα θα πεθάνουμε εμείς οι Αξιωματικοί και κατόπιν οι φαντάροι. Τίποτα άλλο. ”
Οι δυνάμεις που ο ΔΣΕ χρησιμοποίησε στην επιχείρηση ήταν οι παρακάτω:
Δύο ταξιαρχίες (32η και 16η) που χτύπησαν από την Λυκοράχη περιμετρικά στις θέσεις του ΕΣ και την γέφυρα Μπουραζάνι
Ένα ενισχυμένο τάγμα μαζί με μια διμοιρία κομάντο με κύριο στόχο την αποκοπή κινήσεων για ενίσχυση του ΕΣ από το δρόμο του Καλπακίου.
Η μάχη ανάμεσα στις δυνάμεις του ΔΣΕ και του ΕΣ ξεκίνησε λυσσαλέα από τις πρώτες ώρες της 25ης του Δεκέμβρη. Οι δυνάμεις των ανταρτών επιχείρησαν με αρκετή επιτυχία στα εξωτερικά φυλάκια της Κόνιτσας κυρίως σε αυτά που βρίσκονταν σε υψώματα.
Τα πολυβόλα των συμμοριτών γαζώνουν κάθε κατεύθυνση, ενώ σαλπιγκτές και άλλοι με χωνιά φώναζαν από όλες τις κατευθύνσεις:
Την 07:40 εκδηλώθηκε επίθεση από την Ταξιαρχία ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΥ κατά του 3ου Λόχου του 582 Τάγματος Πεζικού ο οποίος φρουρούσε την γέφυρα Μπουραζανίου (ενισχυόμενος και με δυνάμεις ΜΑΥ). Ύστερα από σκληρό αγώνα μέχρις εσχάτων, στις 09:15 η φρουρά υπέκυψε λόγω της αριθμητικής υπεροχής του αντίπαλου.
Από τους υπερασπιστές τις γέφυρας σκοτώθηκαν όλοι οι βαθμοφόροι και ελάχιστοι άνδρες κατάφεραν να ξεφύγουν στα κοντινά υψώματα. Η κατάληψη της γέφυρας και η καταστροφή της προκάλεσε σημαντικά προβλήματα καθώς απέκοψε την Κόνιτσα από τα Ιωάννινα (ο δρόμος την εποχή εκείνη διερχόταν δια μέσου της γέφυρας Μπουραζανίου).
Οι απώλειες του Λόχου ήταν τρομακτικές:
• Νεκροί: 18 (εκ των οποίων 1 Αξκός ο Διοικητής του Λόχου)
• Αιχμάλωτοι: 23
Όσοι από τους άνδρες του Λόχου διεσώθησαν διέφυγαν προς την κατεύθυνση ΒΑΣΙΛΙΚΟΥ – ΔΟΛΙΑΝΩΝ.
Μεταξύ των νεκρών ήταν και ο Διοικητής του 3ου Λόχου του 582 Τάγματος Πεζικού Υπολοχαγός (ΠΖ) Βήττος Θεόδωρος. Συμμετείχε στον Ελληνοϊταλικό πόλεμο του 1940, υπηρέτησε ως Διοικητής Τάγματος στον ΕΔΕΣ, μετά τη διάλυση του οποίου (1945) υπηρέτησε ως Ανθυπολοχαγός και μετέπειτα ως Υπολοχαγός στον εθνικό στρατό.
Τα οστά του φυλάσσονται εντός μνημείου το οποίο βρίσκεται εντός του Ελληνικού Φυλακίου Μπουραζανίου. Σήμερα η γέφυρα τύπου BELLEY του Μπουραζανίου φέρει τιμητικά το όνομά του «ΓΕΦΥΡΑ ΛΟΧΑΓΟΥ (ΠΖ) ΒΗΤΤΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ»
Ο Διοικητής της 75ης Ταξιαρχίας Σχης (ΠΖ) Δόβας Κωνσταντίνος, με απόλυτη εμπιστοσύνη στους Αξιωματικούς και στους στρατιώτες του, δίνει διαταγές στους λαχανιασμένους αγγελιαφόρους που φτάνουν από όλα τα υψώματα με αναφορές των Διοικητών. Ακούει το κακό που γίνεται στο ύψωμα 915, πηγαίνει εκεί, επιθεωρεί και στις 12:15 ξεκινά με το αυτοκίνητό του να επιστρέψει στην έδρα της 75ης Ταξιαρχίας. Περί της 12:30 το τζιπ χτυπά σε μια νάρκη, ο Διοικητής της 75ης Ταξιαρχίας τραυματίζεται βαριά, τινάζεται μαζί με τον οδηγό στρατιώτη πολλά μέτρα μακριά. Τους μεταφέρουν ματωμένους στη Κόνιτσα. Ο Διοικητής της Ταξιαρχίας είναι λιποθυμισμένος από τα τραύματα και το δυνατό τράνταγμα της εκρήξεως.
Την Διοίκηση της 75ης Ταξιαρχίας αναλαμβάνει με διαταγή της VΙΙΙ Μεραρχίας ο Διοικητής του 584 Τάγματος Πεζικού Άνχης (ΠΖ) Παλλαντάς Γεώργιος.
Από την Κόνιτσα οι στρατιώτες που υπηρετούσαν σε γραφεία και σε βοηθητικές υπηρεσίες, ζητούν οι ίδιοι να τρέξουν στις μονάδες τους απάνω στα υψώματα. Φεύγουν τα παιδιά αυτά και πίσω μένουν οι τελείως απαραίτητοι. Για να φτάσουν στη μάχη τρέχουν. Γίνεται αγώνας δρόμου για το ποιός θα φτάσει πρώτος στο χαράκωμα και να βοηθήσει στον αγώνα. Εκεί που φθάνουν τέτοιοι είναι οι κρότοι που δεν μπορούν να ακουστούν και οι δυνατότερες φωνές. Οι τραυματίες με ματωμένα κορμιά, όσοι μπορούν να σταθούν ακόμα όρθιοι πολεμούν ακόμα.
Σκηνές μεγαλείου που δεν μπορεί να τις συλλάβει ανθρώπινο μυαλό. Οι Αξιωματικοί με πάθος πολεμούν στα πιο επικίνδυνα σημεία.
“Και εμείς να σκοτωθούμε, φωνάζουν στους στρατιώτες, να ταμπουρωθείτε στα κορμιά μας και να πολεμήσετε ”.
Η σφοδρή επίθεση των συμμοριτών την πρώτη ημέρα εναντίον των φυλακίων της πόλεως, δεν πέτυχε τίποτε το σοβαρό. Όλη η γραμμή κρατάει γερά και τα κύματα του εχθρού τσακίζονται επάνω στη γενναία άμυνα του στρατού μας.
Αυτή η νύχτα έκρινε τη τύχη της Κόνιτσας. Φάνηκε καθαρά πως ο στρατός δεν θα επέτρεπε με οποιαδήποτε θυσία να περάσουν οι συμμορίτες.
Η δεύτερη μέρα, η 26η Δεκεμβρίου, δεν αλλάζει καθόλου την κατάσταση. Οι συμμορίτες επιτίθενται με την ίδια λύσσα χωρίς αποτέλεσμα. Και στις 27 η κατάσταση παραμένει αμετάβλητη. Οι συμμορίτες επιτίθενται σε όλα προς το βορρά και ανατολικώς της πόλεως υψώματα με λύσσα, αλλά δεν μπαίνουν στην πόλη.
Η Αεροπορία κάνει κι αυτή θαύματα. Στα Γιάννενα από την πρώτη κι όλας μέρα της επιθέσεως έφτασε ο Αρχηγός των Αεροπορικών Δυνάμεων της Στρατιάς Κελαϊδής και οι πιλότοι της Βάσεως Ιωαννίνων που εν τω μεταξύ έχει ενισχυθεί με αρκετά Σπιτφάϊρς, κάνουν τέσσερις και πέντε εξορμήσεις ημερησίως. Άθλος.
Αεροπλάνα Ντακότα κατεβαίνουν σε χαμηλό ύψος και ρίχνουν με τα αλεξίπτωτα πυρομαχικά. Πολλά από αυτά προς την ανατολική κυρίως πλευρά της πόλεως πέφτουν κοντά στις γραμμές των συμμοριτών, και γίνονται αφορμή μικροσυγκρούσεων, σώμα προς σώμα καμμία φορά.
Ο Παλλαντάς από τις 26 υποψιάστηκε κάτι που στο άμεσο μέλλον θα αποδεικνυόταν αληθινό. Φοβήθηκε μήπως οι συμμορίτες απογοητευμένοι από τις αποτυχίες τους στα υψώματα χτυπήσουν την Κόνιτσα από τον πεδινό διάδρομο.
Διατάζει το 2ο και 3ο Λόχο του 584 Τάγματος Πεζικού (Διοικηταί Λοχαγός Ζώτος και Υπολοχαγός Τσίγκας) να φύγουν από το ύψωμα 915 και να κατέβουν στην Κόνιτσα, ώστε να ενισχυθούν τα τμήματα του 582 Τάγματος Πεζικού που είχαν μικροφυλάκια στη νοτιοανατολική και τη νοτιοδυτική πλευρά της Κόνιτσας.
Με την ενέργειά του αυτή έσωσε την Κόνιτσα. Στις εφτά το βράδυ της 27ης οι συμμορίτες κάνουν επίθεση από το πεδινό διάδρομο. Ή μάλλον με χίλιες προφυλάξεις καταφέρνουν να χωθούν στα σπίτια χωρίς σχεδόν να τους αντιληφθεί κανένας. Θα προχωρήσανε κατ΄αυτόν τον τρόπο περισσότερο από 250 μέτρα κατ’ ευθείαν στην κάτω Κόνιτσα. Μόλις μπαίνανε στα σπίτια ακινητούσαν της οικογένειες με το πιστόλι στα χέρια και έπιαναν τα παράθυρα και τις πόρτες για κάθε ενδεχόμενο.
Η νύχτα αυτή είναι η πιο τρομερή νύχτα που γνώρισε η Κόνιτσα. Τα γυναικόπαιδα σκούζουν από το φόβο και οι συμμορίτες με τα χωνιά απειλούν γενική σφαγή των στρατιωτών αν τους αιχμαλωτίσουν.
Τα καλντερίμια γεμίζουν νεκρούς που βογγούν απελπισμένα. Κοντεύει να ξημερώση. Οι συμμορίτες δεν μπορούν να σταθούν περισσότερο. Σέρνοντας από τα πόδια σκοτωμένους και τραυματίες αρχίζουν να υποχωρούν. Ο στρατός μας είχε και αυτή τη φορά νικήσει. Οι Κονιτσιώτες αγκάλιαζαν και φιλούσαν τον στρατό που έσωσε και πάλι την πόλη.
Τις νύχτες στο δρόμο που ξεκινά από το Λεσκοβίκι για την Ελληνοαλβανική μεθόριο, βλέπουν συχνά οι υπερασπιστές της Κόνιτσας φώτα αυτοκινήτων που ανεβοκατεβαίνουν συνεχώς. Από ομολογίες χωρικών της περιοχής εκείνης αποδεικνύεται πως τα αυτοκίνητα αυτά μετέφεραν ενισχύσεις στους συμμορίτες και στην επιστροφή πολυάριθμους τραυματίες σε αλβανικά νοσοκομεία.
Αλλά από την Κόνιτσα τις νύχτες η αμυνόμενη φρουρά και ο λαός της πόλης αντικρύζουν άλλα φώτα παρήγορα. Είναι φωτοβολίδες που σκάζουν στην περιοχή της Βίγλας.
Οι ενισχύσεις στην πολιορκημένη πόλη πλησιάζουν. Η ηρωϊκή πόλη της Κόνιτσας αναπνέει. Βλέπει τους ελευθερωτές να φθάνουν.
Στα υψώματα της Γκραμπάλας ο αγώνας είναι εξαιρετικά σκληρός. Στο ύψωμα 1060 είχαν μείνει από τον Ελληνοϊταλικό πόλεμο χαρακώματα, και αυτά ακριβώς κρατούσαν οι συμμορίτες. Το πυροβολικό μας και η αεροπορία τα κτυπούν συνεχώς, αλλά οι συμμορίτες εξακολουθούν να αντιστέκονται.
Το απόγευμα όμως της 29ης Δεκεμβρίου στις τρείς μία Διλοχία του 527 Τάγματος Πεζικού με τον Λυγεράκη καταφέρνει και με ηρωϊκή εξόρμηση μπαίνει στα χαρακώματα και διώχνει κακήν κακώς τους συμμορίτες. Είναι οι απαράμιλλοι ΛΟΚ, οι επίλεκτοι Έλληνες κομάντο, από τους οποίους έχει σταλλεί στην Ήπειρο μία πρότυπος Μοίρα υπό τον ηρωϊκό Ζαχαράκη.
Για να ανέβει η ηρωϊκή αυτή Διλοχία εκεί επάνω, έκανε σωστή αναρρίχηση στην πλαγιά που ήτανε εντελώς γυμνή και φοβερά απότομη.
Μέσα στο χιονισμένο χάος των βουνών, που οι απάτητες πλαγιές τους είναι και την ημέρα για ασκημένους χιονοδρόμους ορειβατικό κατόρθωμα να τις δαμάσουν, οι δαίμονες του Ζαχαράκη βρίσκουν πατήματα, εκβιάζουν περάσματα, μέσα στο πυκνό σκοτάδι, καβαλάνε το ύψωμα 935, πηδούν στην Κεφαλοβουλγάρα, προχωρούν προς τη Βίγλα.
Η διείσδυδη των ΛΟΚ στα νώτα των συμμοριτών συντόμεψε κατά πολύ την επαφή του στρατού με την πολιορκημένη Κόνιτσα. Ήταν κάτι που ο »Δημοκρατικός Στρατός» δεν το περίμενε.
Εν τω μεταξύ η Διλοχία Λυγεράκη και το 24ο Τάγμα Χωροφυλακής (πρώην αντάρτες του ΕΔΕΣ) του βουλευτού Αλέκου Παπαδόπουλου και του Δημήτριου Ιωάννου, είναι έτοιμα να τραβήξουν για την Κόνιτσα. Το γρηγορώτερα μάλιστα.
Η αποστολή είναι αφάνταστα δύσκολη και επικίνδυνη. Η απότομη διαμόρφωση του εδάφους προσφέρεται για αντίσταση των συμμοριτών.
Ο Λυγεράκης τινάζει ψηλά στον ουρανό μία φωτιστική φωτοβολίδα. Κι οι χωρικοί στο χρυσό φως από τις χαραμάδες των παραθυριών τους αντικρύζουν χακί. Χακί Ελληνικό.
Βλέπουνε και από την Κόνιτσα την φωτοβολίδα. Τα πολυβόλα στον Προφήτη Ηλία, στον Άγιο Αθανάσιο, παντού πάνε να καούν από τις χαρμόσυνες ριπές.
Έρ-χε-ται! Έρ-χε-ται!
Οι κάτοικοι ανοίγουν τέντα τα παράθυρα και κοιτάζουν κατά το μονοπάτι. Αγκαλιάζονται και φιλιούνται.
Από την Γκορίτσα και πέρα ο Λυγεράκης κι ο Παπαδόπουλος δεν υπολογίζουν πλέον τίποτα. Για να φτάσουν στην Κόνιτσα κυριολεκτικώς τρέχουν. Οι στρατιώτες για να βλέπουν καλύτερα ανάβουν τα ηλεκτρικά τους φανάρια.
Στην Κόνιτσα στρατιώτες και κάτοικοι τρελαίνονται από ενθουσιασμό. Διακρίνουν καθαρά πλέον από το φως, τη φάλαγγα που πλησιάζει. Στις 10 ακριβώς οι πρώτοι στρατιώτες φτάνουν στη γέφυρα του Αώου.
Τους σταματά το ξερό »Άλτ» του σκοπόύ επάνω από τα βράχια. Απαντούν στο παρασύνθημα και ο στρατός στις 10 και 10′ μπαίνει στη Κάτω Κόνιτσα. Ο Παπαδόπουλος μαζί με τον Λυγεράκη λίγα λεπτά αργότερα φτάνουν στο γραφείο του Παλλαντά.
Η Κόνιτσα πανηγυρίζει.
Η επταήμερη μάχη έληξε πλέον.
Οι επιχειρήσεις συνεχίστηκαν μέχρι τις 7 Ιανουαρίου με αντεπιθέσεις του Ελληνικού στρατού βόρεια της Κόνιτσας, που είχαν ως αποτέλεσμα να απαλλαγεί οριστικά η γραφική κωμόπολη από τον κίνδυνο.
Οι απώλειες εκατέρωθεν ήταν σημαντικές. Οι μονάδες του ΕΣ που συμμετείχαν στη μάχη είχαν 104 νεκρούς, 53 αγνοούμενους και 356 τραυματίες. Ο Μάρκος δήλωσε προς την ηγεσία του ΚΚΕ ότι οι αντάρτικες απώλειες περί την Κόνιτσα ανέρχονταν σε 650 άνδρες.
Συμπεράσματα Επισημάνσεις
Η χρονική σύμπτωση της ίδρυσης της κυβέρνησης των ανταρτών, που ονομάστηκε «Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση» και της επίθεσης κατά της Κόνιτσας δεν ήταν τυχαία.
Σύμφωνα με τον Μάρκο, ο Ζαχαριάδης είχε πει ότι «θα πάρουμε την Κόνιτσα, θα φτιάξουμε την κυβέρνηση και πιθανόν ν’ αναγνωριστούμε» από τη Σοβιετική Ενωση και τους φίλους της ή κάποιους από αυτούς.
Αποκαλυπτική είναι η έκθεση του Μάρκου Βαφειάδη που ενώ θεωρεί ότι η στιγμή της επιχείρησης ήταν κατάλληλη και επιβάλλονταν να γίνει πολιτικά και στρατιωτικά, στη συνέχεια τονίζει τα λάθη που έγιναν ένα εκ των οποίων ήταν ότι δεν γίνεται στοιχειώδης πολιτική δουλειά στα τμήματα.
Μετά την Κόνιτσα, ο κλονισμένος Μάρκος ήταν βέβαιος ότι ο ΔΣΕ δεν μπορούσε από μόνος του να επικρατήσει.
Σε ένα νεώτερο αφιέρωμα του Ριζοσπάστη στις 24 Αυγούστου 1997 τονίζεται χαρακτηριστικά: “Εκείνη η βουνοκορφή πάνω απ’ την Κόνιτσα που δεν κατάφερε ο ΔΣΕ να καταλάβει κι έχασε την Κόνιτσα , βαραίνει στις καρδιές μας”. Ένα μικρό δείγμα του πόσο στοίχισε η απώλεια στους συμμορίτες.
Η νίκη της Κόνιτσας έδειξε ξεκάθαρα το υψηλό μαχητικό φρόνημα των μαχητών του Ε.Σ. και την εξαιρετική ποιότητα των αξιωματικών, οι οποίοι διοικούσαν εκ του σύνεγγυς, με το ανάλογο τίμημα σε αίμα.
Στην Κόνιτσα για πρώτη φορά φάνηκαν ο ηρωϊσμός και οι δυνατότητες των καταδρομέων, αλλά και οι σοβαρές ελλείψεις του Ε.Σ. σε οπλισμό και ιδιαίτερα σε πολυβόλα. Η φρουρά της Κόνιτσας αντιμετώπισε έξι εχθρικά τάγματα επί πέντε ημέρες με μόνο δύο πολυβόλα! Αυτή η έλλειψη αποτέλεσε πρόβλημα σχεδόν καθ’ όλη τη διάρκεια του συμμοριτοπολέμου. Το 1948 διατέθηκαν μερικά πολυβόλα, όχι πάνω από 4 ανά τάγμα. Σαν σύγκριση το 1940 κάθε τάγμα πεζικού διέθετε 12 πολυβόλα, 36 οπλοπολυβόλα και 48 βομβιδοβόλα.
Η μάχη και η νίκη της Κόνιτσας, υπήρξε η αποφασιστική καμπή του συμμοριτοπολέμου. Γι’ αυτό η Κόνιτσα θα μείνει στην ιστορία μας, σαν βωμός θυσίας και θρύλος.
Χάρις στη νίκη της Κόνιτσας η Ελλάδα απέφυγε την κομμουνιστοποίηση και τον δεδομένο διαμελισμό της και το σβήσιμο από το χάρτη. Γιατί στην περίπτωση επιβολής του Κομμουνισμού σ’ όλη τη χώρα, είναι απολύτως βέβαιο, ότι η Μακεδονία και η Θράκη θα περιέρχονταν στους Βουλγάρους και στους Σκοπιανούς του Τίτο –ο οποίος ακόμα δεν τα είχε χαλάσει με τον Στάλιν- και η Ήπειρος κατά μεγάλο μέρος στους Αλβανούς.
Και σήμερα;
69 χρόνια μετά, η μεγάλη εκείνη στρατιωτική νίκη, έχει καταντήσει μεγάλη πολιτική ήττα. Ο μαρξισμός έχει επιβληθεί στους πολιτικάντηδες που όχι μόνο επέβαλαν για χρόνια τη λήθη, αλλά αλλάζουν και την ιστορία μας στα σχολικά βιβλία.
Η επέτειος αυτής της μεγάλης, της ιστορικής, της σωτήριας νίκης, από πολλού δεν εορτάζεται επίσημα. Χάριν της δήθεν λήθης και κατά πλήρη βιασμό της Ιστορίας.
Ο Σεβασμιότατος μητροπολίτης Κονίτσης κ.κ. Ανδρέας στο μνημόσυνο που έγινε το 2014 τόνισε: “Να προσέχουμε τους προδότες που προέρχονται μέσα απὸ την Ελλάδα. Η χώρα έχει γεμίσει απὸ νέους ἐφιάλτες. Τους βρίσκουμε στο κυβερνητικὸ στρατόπεδο και στην αντιπολίτευση, στις δήθεν κοινωνικὲς οργανώσεις, σε κοσμικὰ ισχυροὺς παράγοντες, στον τύπο…”
Σήμερα οι χιλιάδες των νεκρών που έπεσαν υπακούοντας στις διαταγές της νόμιμης κυβέρνησης του τόπου έμειναν δυστυχώς αδικαίωτοι.
Μερικοί θεωρούν ότι το κράτος ξέχασε τους ήρωες. Λάθος. Τους τιμώρησε.
Αντί μνημοσύνου, ψήφισε το νόμο 1863/18 Σεπτεμβρίου 1989, όπου στο άρθρο 1 ορίζεται: “ Όπου στην κείμενη νομοθεσία αναφέρεται ο όρος «συμμοριτοπόλεμος» αντικαθίσταται με τον όρο «εμφύλιος πόλεμος» και όπου «συμμορίτες» με τον όρο «Δημοκρατικός Στρατός»”.
Το Εθνικό κράτος στο οποίο αποβλέπουμε θα στείλει οριστικά στο χρονοντούλαπο της ιστορίας τον αναίσχυντο αυτό νόμο.
Οι εκπρόσωποι των Μεγάλων Δυνάμεων στην παραλία των Μουδανιών
